Hala Bedi Irratia

Kolaborazioen tartean izan dugu Eugenio Arraiza Oreka-Desorekan irratsaioan; gaurkoan gure nazioak estatu gisa izandako azken egituraren inguruan jardun du:

Gure historia bizitzan zehar gertatzen zaigun gauza bat da, eta hemendik memoria sortu dugu. Guregan grabatua duguna hain zuzen; horregaitik historia ez da neutroa, interesgarri digutun gauzak gordetzen ditugulako.

Herrien historian edo talde identitarioen historian berdin gertatzen da. Memoria erabiliz kondaira faltsuak bilakatzeko arriskua dago. Balizko kondaira horiek, gezur batzuen bitartez zabalduz.

Euskaldunok badugu Nafar Erreinuaren memoriarik? Sakonean ditugu Nafar Erreinuaren gertaerak? Nafarroa Garaian agian? ala ez? eta gainotzeko probintzietan?

Nafarroako Erreinua Orreagako borrokarekin hasi zen. Iruñean Karlomagnoren tropek Zaragozako Musulmanekin borrokatu ostean egin sarrazkiari erantzuteko borrokaren ostean garaitu zituztenetik, 767.urtetik. 700 urtez iraun zuen sendo Erreinuak eta Errege garrantzitsuenetakoa izan zen Antso Handia koroatu zuten 10004.urtean 12 urte baino ez zituela. Honek izan zituen lau semei banatu zizkien bere agindupean 1035 arte egon ziren Iparraldeko Konterriak (Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa; non azken honen izena garaiotan agetzen den lehenengoz). Semeen arteko tirabirek ekarri zuten Nafarroako Erreinuaren ahultasuna aurrerago 1200.urtean Gaztelarrek konkistatzeko.

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Baiona Festibala, hiriburuko auzo bateko esperientzia dugu. Kolaborazioaren tartean, Goizeder Tabernak Oreka-Desorekan irratsaioan (asteartero 23:00-00:00) Baionan diren hizkuntzak eta kulturak biltezko saiakeraren berri eman digu. Bainonako auzo honetan, Euskara ez eze badira hizkuntz gutxitu gehiago eta askotan indioen antzean erreserbara jotzeko dugun joera horre inguruan hausnartzean ateratako ideia bat da Baiona Festibala.

Auzo honetan galdeketatxo bat egin zen 10 ikastetxetan, 485 ikasleri eta etxean erabiltzen zuten eta era berean entzuten zuten hizkuntzaren gaineko azterketa bat egin asmoz. Jasotako datuen arabera, badirudi ikasle zaharragoei transmizioa bermatu zaiela. Euskararen erabilpenean, ikasleek beraien aurreko belaunaldiek baino gehiago darabilte.

Euskaraz gain baina, Baionako auzko honetan 35 hizkuntza nabarmentzen dira: Frantseza, Euskara, Portugesa, Arabea, Okzitandarra, Bereberea, Kosoboarra…

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

18/98 auziaren inguruan, mugimendu berriak izan berri dira. Atxiloketak hasi dira, dagoeneko.

Gasteizko Alberto Frias eta Txema Matanzas atxilotakoen artean dauden.

Noiz arte itxaron behar dugu?

Herri bezala erantzuteko garaia da!

www.blogari.net/1898erantzun

Gaurko elkarrizketan Sareguneko kide den Fermin izan dugu Oreka Desorekan Irratsaioan. Saregunearen esperientzia bizia eta irekia den heinean, bertaratzen den edonork parte hartzeko duen aukera paregabea azpimarratu digu. Saregunekoen esku zabaltasuna argiki agertu digu elkarrizketan. Hala Bedi irrati honen auzokide direnek Software librearekin jarduten dute egunero eta jakin badakite erronka berriei aurre egiten eta teknologia berrien bidez irekitzen diren aukerak baliatzen. Teknologia berriak ulertzeko modu honek, Gasteiztik mundura hedatzeko aukeren inguruko hausnarketa baten bidez irekitzen dituen aukerak aprobetxatuz ideia biziak utzi dizkigu gurean. oGure aldetik zorionak, APC-k antolatzen duen Chris Nicol Free Software sarietan aukeratutako Europako bi proiektuetatik bat izateagaitik.

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Eguneroko prentsa idatzia oso urria bada ere Euskal Herrian, Euskarazko Komunikazio taldeak apustu sendoa martxan jarri zuen tokian tokiko euskarazko egunkariak argitaratzen ekin zuenean. Zazpi dira mota honetako egunkariak eta honek duen garrantziaz jabetuta Maribi Ugarteburu gonbidatu dugu saiora, bera Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitzako kazetaria da. Entzungai duzuen elkarrizketa honetan, orain lau urte Lea-Artibain Euskarazko komunikabide erreferentzial baten beharraz kezkatuta sortu zutela egunkaria kontatu digu eta izan duen harrera ona azpimarratu digu. 3000 harpidedun ditu egun eta 12.500 irakurle egunero. Egunkari honek, 4 urte bete berri ditu eta irakurleari berrikuntzak eskaintzear daude une honetan. Edizio digital berritua eta jarraia izango da aurki eta egunkaria bera itxura aldataua argitaratuko dute ostiraletik goiti. HITZAk bizi izan duen errealitate gordina hasetu nahian sortutako Hitzarte artelan ekimenaz eta argitaratu berri den Ametsetako ipuinak umeentzat ipuin bildumaz informatu gaitu; liburu hau eskualde horretako idazle eta marrazkilariak parte hartu dutelarik.
ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Kolborazioen tartean Eugenio Arraiza (argazkian, eskuinaldean eserita) izango dugu hilean behineko maiztasunaz Oreka Desorekan irratsaioan Hala Bedi Irratian. Gaurkoan, Euskal Unibertsitatearen inguruan jardun du hainbat aspektu aztertuz. UEU Udako Euskal Unibertsitatearen bitartez Euskal Unibertsitatea lortze bidean lan egin du besteak beste eta Euskal Unibertsitatearen ezaugarriak azpimarratu ditu. Euskal Herrian zentro bat eratuko balitz, bertan munduko ezagutza landu, bildu eta aztertuko litzateke baina hori ez litzateke Euskal Unibertsitatea, Munduko Unibertsitatea Euskal Herrian baino. Hortaz, Euskal Unibertsitateak, munduko jakinduria guztia eskuratu nahirik hemengo kultur gaiak, historia, ohiturak, geografia… bezalako gaiei bertakotasuna ematea beharrezkoa litzateke, ezen ez baitugu Euskal Herria egiten jakinduria guzti horri etekinik ez badugu ateratzen guretzako. Herri bat bagara, eta herri hau kokatua badago lurralde batean bere gaiekin eta historiarekin, munduan inork ez du tratatuko gure ikuspuntutik; besteek herriak nola antolatzen dituzten aztertu daiteke baina guk gurea antolatu behar dugu. Unibertsitatea baita, herri batean jakinduria bildu eta berarentzat nola aprobetxatuko duen erabakiko duena. Gaiak lantzerako orduan argi agertzen ditu Eugeniok: eusko kultur gaiak landu behar lirateke eta hauek garatuko dituzten irakasleak ahalegin izugarria egin beharko lukete gure gaietara egokitzen (kanpoan formatuak, edo kanpoko ikuspegiaz formatuak direlako). Ikasleria berriz, nortasunaren lanketa garrantzitsuagoa bere herriaren beharrak betetzeko eta jarrera kriotikoaz jarduteko gai dena behar luke Euskal Unibertsitateak eta irensten  duen hori eraldatzen ahalko duena. Asko falta bazaigu ere hausnarketa egiteko edo egiten jarraitzeko aitzakia badugu kolaborazio hau.

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Goizeder Taberna Xirikako kazetako kazetaria da egun, Lapurtarra da izatez eta Pabeko Unibertsitatean historia ikasia gero Montpellierren kasetaritza ikasketak gauzatzeko.
Hala Bedi irratian Ipar Euskal Herriko berriak izango ditugu hilabetero eta urriaren 23an Gaztelumari literatura burtsari buruz hitz egin zigun. Gazteluma zer den azaltzeaz haratago, Ipar Euskal Herrian euskal literaturak bizi duen egoeraz hitz egin zigun.

Izan dira Axular eta Etxepare idazle klasikoak eta 70.hamarkada baino lehen, baserria eta plaza istoriak aipatzen ziren, egun gaurkotasunezko gaiak lantzen dira (sozialak, politikoak, edo Interneta bezalako elementuak kasu) eta Euskal Literatura hori ezaugarritzen da literatura unibertsal gisa. Aldaketa hau Euskal Herri mailan, Txilardegi eta Saizarbitoriaren (Leturiaren egunkari ezkutua eta Egunero hasten delako) sorkuntza lanekin izan zen 70.hamarkada bukaeran hain zuzen.

Ondoren Ipar Euskal Herrian kontzientzi hartze bat izan zen Euskararen erabilpena eta ezagutzaren jeitsiera, gazteak hiru probintzi hauetatik joan eta uzten ari zirelako edo eta kanpo jendea zetorrela bezalako faktoreen eraginez. Lekuko nortasuna eta kultura itotze bidean ziohan.

Harrobiaren galeraz jabetuaz aldaketa eman zen eta Itxaro Borda, Antton Luku, Mattin Irigoien, Mari Lux Legorburu, Maddi Pellot, Koldo Ameztoi, Aurelia Arkotxa, Agustin Zamora, Gorka Torre eta Itziar Madina gaur egungo literatur sorkuntzan eta aldaketaren mugimendu horretako parten bihurtu ziren; belaunaldi berria. Gaztelumaren edizio honetako gazteak belaunaldi honen segida dira beraz. Idazleak eta lilteratur sorkuntzarako, hedapenerako… tresnak martxan jarriak badira ere euskararen biziraupena arrisku larrian dago, ahoz gutxi erabiltzen delako (ez baita balditzarik horretarako) eta normalkuntzarako politika eraginkor eta iraunkor eskasia delako.

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Zer da Euskal Kultura? Tradizioa?Folklorea? Nortasuna? Askotan hitz egiten dugu kutluraz baina ur sakonetara eraman gaitzakeen hitza da. Horregaitik, Eugenio Arraizarekin elkarrizketa egin dugu gaurko Oreka-Desorekan saioan. Euskokultur fundazioko kide da bera eta fundazio honetako kideek hausnarketa sakona egina dute kulturaren inguruan. Izan ere, kulturaren aberastasunetako bat, jaso, hausnartu (eraldatu) eta bersortzea da. Objektutik subjektura burututako transmisio edo joan etorri horretatik bersortzea, berregitea; Ezagupenaren prozesua deitzen diote Eusko Kulturrekoek eta hau litzateke beraz nortasuna ematen diguna. Baina ze nortasun? euskal nortasuna? “euskal” izatearen balioarena?… Eugenio Arraizarekin aztertu nahi dugu atal hau bereziki Hala Bedi irratiko uhinotatik eta datorren asteartean nortasunaren inguruan jardungo dugu. Abagune honetan, zuen kezka, ekarpen zei gainontzekoak, atal honetan idaztera animatu nahi zaituztegu, iruzkinak eginez.

Eugenio Arraiza, eserita eskuinean.

ENTZUN:

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.